Waayee ajjeechaa haadha ijoollee torbaa Boosat hanga ammaa maal beekna?

Waayee ajjeechaa haadha ijoollee torbaa Boosat hanga ammaa maal beekna?

Godina Shawaa Bahaa Aanaa Boosat Ganda Garrii jedhamutti ajjeechaan lammiilee nagaa irratti tibbana raawwatame jedhame ijoo dubbii ta’eera.

Ajjeechaa Wiixata galgala raawwatame jedhame kanaan haati tokko ajjeefamuun miidiyaa hawaasaa gubbaa dheekkamsa kaaseera. Suurri ishees bal'inaan qoodamaa ture.

Haatii kun Aadde Kuulii Hawaas jedhamti. Haadha ilmaan torbaati. Namoota biroo lama waliin bakka tokkotti ajjeefamuun gabaafameera.

Miseensa maatii Aadde Kuulii ta’uu kan himanii fi nageenya isaaniif maqaa kiyya hin ibsiinaa kan jedhan BBC’tti akka dubbatanitti, ajjeechaan kun halkan naannoo sa’aatii lamaatti raawwatame.

“Tibba darbe waraana Bilisummaa Oromoo fi waraana mootummaa gidduu naannoo Garrii kanatti lolatu ture. Aadde Kuulii fi namoonni biroo ja’a gaafa Onkololeessa 14 bara 2016 mana isaanitii Raayyaa Ittisa Biyyaatiin fuudhamani,” jedhan.

Namoota ja’a qabaman keessaa namni Saaroo Gobbaa jedhamanii fi Haati warraa isaanii yoo gadhiifaman namoota hafan ''bakka Birkaa jedhamutti halkan bakka tokkotti ajjeesan,'' jedhan.

''Kana dura hawaasa naannoo sanaa raayyaan ittisaa walgahii waamee haasofsiisaa ture. Guyyaa isaan qabaman kana immoo qaama lamaan gidduu lolatu ture. Warra qabaman kanaan ijoollee nutti qallabdanii nutti gadhiistanii nu ajjeesistu jedhanii qabanii deeman,” jedha.

“Aadde Kuuliidhaan ‘ilmakeefaatu nu ajjeesa. Situ qallabee nutti gadhiisa. Kanaan dura isaan faatu nu ajjeesise’ jedhaniin. Guyyaa muraasa kaampii Soogiddootti hidhaa turanii achii baasanii bakka tokkotti ajjeesan,” jedha miseensi maatii Aadde Kuulii kun.

Namoonni sadi bakka tokkotti ajjeefaman jedhamanis Aayyoon waggaa 50 caalan Aadde Kuulii Hawaas Waaqayyoo, Gadaa Godaanaa, Baqqalaa Boruu yoo ta'an, Obbo Tufaa Ida’oo ammoo namoota kanneen waliin ajjeeffaman jedhamanii erga dhiifamanii demameen booda ganama lubbuun argamanii mana yaalaa geeffamu maddi BBC dubbise mirkaneesse.

Ajjeechaa namoota nagaa kanarratti raawwatame jedhame ilaalchisee Waajira Kominikeeshinii Mootummaa Oromiyaarraa yaada akka nuuf kennan yaaliin goone ammatti hin milkoofne.

Raayyaan Ittisa Biyyaa Itoophiyaas dhimma ajjeechaa namoota kanaarratti hanga ammaatti waan jedhee hin qabu.

'Namoonni ajjeefaman jedhaman nu biratti hin hidhamne'

Dhimma ajjeechaa namoota nagaa irratti raawwatame jedhame kana kan gaafanne ajajaan Poolisii Aanaa Boosat Komaander Mohaammad Suufaa “Ta’iin kuni nuufis haaraadha” jedhan.

“Namoota ajjeefaman jedhaman kana nuti akka waajjira poolisiitti nubirattis hin hidhamne hin arginellee. Waa’ee ajjeechaa isaaanii miidiyaa hawaasummaa irratti waan deemaa jiru argaa jirra. Qaama biraatiin yoo raawwatame hin beeknu” jedhan.

Naannichi bakka sochiin hidhattootaa jiruu fi saamichi adda aaddaa itti raaawwatamu waan ta’eef qaamni naageenyaa mootummaa hedduun buufatee waan jiruuf ajjeechaan kun eenyuun raawwatame kan jedhu yoo qulqullaa’e malee ammatti waan beekan akka hin jirres himan.

“Ammaan dura namoonni yeroo Raayyaa Ittisaatiin to’ataman nuti akka poolisiitti isaanirraa fuunee adeemsa seeraa akka qabatu goona. Ajjeechaa miilanaa kana garuu quba hin qabnu. Namoonni kuni eenyuun too’ataman kan jedhus hin beekne. Gara keenyas dhufanii hin turre,” jedhan.

Ajjeechaan kuni halkan kaampii waraanaaatii baasuun raawwatame kan jedhu maatiin miidhamoo kanaa, reeffi namoota afranii Kibxata guyyaa naannoo sa’aatii ja’aatti bakkichaa kaafamuu dubbata.

Namootni ajjeefaman kunneen horsiisee bultoota akka ta’anii fi sababni ajjeechaaf isaan geessises ijoolleen isaanii waraana Bilisummaa Oromoo keessatti hirmaatu kan jedhuun ta’uus hima.

Aadde Kuuliin haadha Ijoollee dubaraa shanii fi dhiira lamaa yoo ta’an namootni waliin ajjeefaman sadanis kanneen bultii qabanii fi maatii bulchani.

Sirni Awwaalcha naamoota ajjeefaman kanaas Kibxata darbe magaala Oolancittiitti raawwatamuun ibsameera.

Ajjeechaan namoota nagaa irratti raawwatame kuni gandichatti rifaatuu guddaa akka uumee fi ergasii namootni gandicha dhiisanii godaanaa jiraachuus miseensi maatii kun BBC’tti himeera.

Haata'u malee Oromiyaa bakka adda addaatti ajjeechaan qaamolee nageenyaan namoota nagaarratti raawwatamu, akkasumas namoota to'annoo seeraa jala jiran hidhaa baasanii ajjeesuun hammaachuu dhaabbileen mirgaa komachaa turan.

Dhaabbata Biyyoota Gamtoomanii (UN)tti Komishiniin mirgoota namoomaa qoratu gabaasa Fulbaana darbe baaseen humnoonni mootummaa Naannoo Oromiyaa keessatti namoota nagaa murtii seeraa malee ajjeesaa, hidhaafi dararaa jiru jechuun himate. Ajjeechaa abbootii Gadaa Karrayyyuurratti raawwates akka fakkeenyaatti kaasee ture.

A.L.I Sadaasa 22, 2014 Godina Shawaa Bahaa Aanaa Fantaalleetti miseensonni Gadaa Michillee qaamolee nageenyaan ajjeefamuun dheekkamsa guddoo kaase ture.

UN ajjeechaa ol adeemaa [Amaanu’eel Wandimmuu] godina Qeellam Wallaggaa, magaalaa Dambi-Doollootti Caamsaa 11, 2021 ajjeefamees kaasuun, Oromoonni Qeellam Wallaggaafi Wallagga Lixaa yeroo baayyee miseensonni maatiisaanii miseensa Waraana Bilisummaati jedhamuun murtee seeraa malee akka ajjeefaman ibseera.

Dhaabbileen mirgaaf dhaabatan ajjeechaan adeemsa seeraa sarbuun raawwatamu akka dhaabatu irra deddeebiin waamicha godhu.