'Itoophiyaan biyya kamuu weerartee hinbeektu, ammas hin weerartu' - MM Abiy

'Itoophiyaan biyya kamuu weerartee hinbeektu, ammas hin weerartu' - MM Abiy

Itoophiyaan yaada biyya biraa weeraruu akka hinqabne Ministirri Mummee Itoophiyaa Abiy Ahimad (PhD) himan.

MM haasaa kana kan dubbatan Guyyaa Raayyaa Ittisaa Biyyaa waggaa 116ffaa har’a Addabaabayii Masqalaatti kabajamaa jirurratti taasisaniin.

Ministirri Muummee Abiy Ahimad, torbeewwan muraasa dura Itoophiyaaf dhimmi ulaa galaanaa argachuu '‘dhimma jiraachuufi jiraachuu dhabuuti’’ jechuun miseensota Mana Maree Ummataaf himanii turan.

Kana ka’umsa gochuunis keessattuu yaadni “Itoophiyaa fi Eertiraa gidduutti walitti bu’iinsi uumamuu mala” jedhu baay’inaan haasa’amaa tureera.

Haata’u malee ergaa MM Abiy uummata biyyattiifi miseensota Raayyaa Ittisaaf dabarsaniin Itoophiyaan yaada biyya biraa weeraruu akka hinqabne himaniiru.

“Yeroo dhiyootii as Itoophiyaan dhimmoota tokko tokkorratti mariin nubarbaachisa kan jedhu yemmuu kaaftu yaaddoon ‘weerarri adeemsifamuu danda’a’ jedhu akka jiru ni dhagahama.

''Uummata guutuu Itoophiyaafi Raayyaa Ittisaa Biyyaaf ibsuu kanan barbaadu wanti Itoophiyaan humnaan fi weeraraan milkeessuu barbaaddu tokkollee hinjiru” jedhan.

“Faayidaa, guddina fi misooma waloof obbolaawwan keenya waliin mari’annee faayidaa waloo kan mirkaneessinu malee fedhiiwwan keenya humnaan milkeessuuf obbolaawwan keenyarratti qaataa kan darbannu akka hintaane haalaan isiniif mirkaneessuun barbaada” jechuunis himan.

Dabalataan dhimmoota miseensonni Raayyaa Ittisaa akka yaadatan nan barbaada jechuun dubbataniin “Tokkoffaa Itoophiyaan humna kamiinuu mo’amtee hinbeektu, ammas hin mo’amtu. Lammaffaa Itoophiyaan biyya kamuu weerartee hinbeektu ammas biyya kamuu hin weerartu” jedhan.

Kana malees Raayyaan Ittisaa seenaa waggaa 100 keessatti al tokkollee haleeluu, ajjeesuu fi balleessuu yaadee hojjetee akka hinbeekne kan himan MM Abiy, “Maqaansaas ittisuudha, kan hojjetus biyyasaa haleellaarraa ittisuu malee haleeluu miti” jedhan.

Gama biraatiin Raayyaan Ittisaa Itoophiyaa akkuma kanaan duraatti ergamawwan nagaa eegsisuu biyyoota garagaraa keessatti akka bahatus himaniiru.

Riffoormii Raayyaa Ittisaafi nageenya biyya keessaa

Waggoota darbanitti riffoormiiwwan ilaalcha, caaseffama fi humna yookiin dandeettii waa gochuu ijaaruu irratti xiyyeeffatan Raayyaa Ittisaarratti hojjetamuu kan himan MM Abiy, Raayyaan Ittisaa amma jiru seenaa biyyattii keessatti lakkoofsa olaanaa kan qabu, meeshaa ammayyaa kan hidhate, biyyoota garagaraatti leenjiiwwan waraanaa garagaraa kan fudhate akkasumas dandeettii hooggansaa kan gabbifate ta’uu himan.

Gama biraatiin ergaa dhimma keessoo biyyaa ilaalchisee dabarsaniin garaagarummaan yoo jiraate haasaa fi mariin furuun baramuu akka qabu dhaaman.

“Obboleessi obboleessasaa ajjeesaa itti fufuu hinqabu” kan jedhan MM Abiy, “Loluu ni beekna, mo’achuu ni beekna. Umrii keenya guutuu kanaan dabarsine. Haata’u malee, waraanaan mo’achuurra nagaan mo’achuutu caala” jedhan.

Kanaafis humnootni biyyattii keessaa hundi karaa nagaa fi mariidhaan Itoophiyaa tursiisuufi biyya guddoo dhaloota itti aanu dhaalchisuuf akka hojjetan gaafataniiru.

Gama biraatiin Guyyaan Raayyaa Ittisaa Biyyaa gumaacha fi aarsaa miseensoota Raayyaa Ittisaa yaadachuu kaayyefatee waggoota darbaniif waggaa waggaan Guraandhala 7 kabajamaa kabajamaa kan ture yemmuu ta’u, bara kanas guyyaan kabaja ayyaanichaa jijjiiramuun har’a Onkololeessa 15, 2016 kabajamaa jira.

Kabajni Guyyaa Raayyaa Ittisaa Biyyaa kan bara kanaa 116ffaa yemmuu ta’u akka ka’umsaatti kan fudhatames guyyaa Raayyaan Ittisaa bifa dhaabbataafi idileen kan itti hundeeffame Onkololeessa 15, bara 1900 akka ta’e Itaamaajor Shuumiin Raayyaa Ittisaa Biyyaa Itoophiyaa Fiild Maarshaal Birhaanuu Juulaa saganticharratti himaniiru.

“Onkololeessi 15 bara 1900 Aatse Minilik Ministira Waraanaa kan itti hundeessan fi ministira waajjiricha hogganan kan itti ramadanidha” jechuunis himaniiru.